Rechtbank Amsterdam, 04-09-2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:6500, 11605297 \ EA VERZ 25-300
Rechtbank Amsterdam, 04-09-2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:6500, 11605297 \ EA VERZ 25-300
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Amsterdam
- Datum uitspraak
- 4 september 2025
- Datum publicatie
- 16 september 2025
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2025:6500
- Zaaknummer
- 11605297 \ EA VERZ 25-300
Inhoudsindicatie
Instemmingsrecht gekregen, instemmingsplichtig besluit, beloningssysteem (art. 27 lid 1 sub c Wet op de Ondernemingsraden (WOR)). Onthouding instemming niet onredelijk. Geen vervangende toestemming.
Uitspraak
RECHTBANK AMSTERDAM
Civiel recht
Kantonrechter
Zaaknummer / rekestnummer: 11605297 \ EA VERZ 25-300
Func. 33494
Beschikking van 4 september 2025
in de zaak van
DE ONDERNEMINGSRAAD VAN STICHTING WATERNET,
gevestigd te Amsterdam,
verzoekende partij,
hierna te noemen: de OR,
gemachtigde: mr. M. Nolet,
tegen
de stichting
STICHTING WATERNET,
gevestigd te Amsterdam,
verwerende partij,
hierna te noemen: Waternet,
gemachtigde: mr. H.A.E. van Soest.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het verzoekschrift van 18 maart 2025, met producties;
- het verweerschrift, met producties, tevens houdende een tegenverzoek;
- de brief van 7 augustus 2025 met aanvullende producties van de OR.
De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 14 augustus 2025. Voor de OR is verschenen [naam 1] , voorzitter, vergezeld door de gemachtigde en vijf toehoorders. Voor Waternet zijn verschenen [naam 2] , [naam 3] , [naam 4] en [naam 5] . vergezeld door de gemachtigde. Partijen hebben hun standpunten toegelicht, mede aan de hand van een pleitnota, en vragen van de kantonrechter beantwoord. Ten slotte is een datum voor beschikking bepaald.
2 De feiten
Waternet is de uitvoeringsorganisatie voor het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam. Zij draagt zorg voor de vitale infrastructuur waaronder de waardeketen drinkwater, afvalwater en watersystemen.
Voor het uitvoeren van de werkzaamheden zijn wachtdiensten ingericht. Waternet heeft ruim 2200 medewerkers waarvan 420 wachtdiensten lopen in verschillende wachtdienstgroepen. In de cao Werken voor Waterschappen 2025-2026 (verder: de cao), die een standaardkarakter heeft, staat de definitie van een wachtdienst:WachtdienstHet buiten de voor de werknemer geldende werktijden in opdracht van de werkgever verplicht bereikbaar en beschikbaar zijn om te werken. Hierover worden door werkgever en werknemer schriftelijke afspraken gemaakt. Werkzaamheden als gevolg van een wachtdienst worden opgenomen of betaald op basis van een toeslag conform artikel 3.1.16, lid 6 van de cao.
In 2024 waren de wachtdiensten nog onderverdeeld in een lichte en een zware wachtdienst, die respectievelijk conform 5% en 10% van het maximum van salarisschaal 9 werd uitbetaald. Uitbetaling vond steeds plaats door middel van een vaste maandelijkse betaling. De berekening van de maandelijkse vergoeding ging als volgt: de vergoeding over het totale aantal uren wachtdienst waarvoor een werknemer over het hele jaar ingeroosterd werd (dat rooster wordt in oktober van enig jaar voor het daaropvolgende jaar gemaakt), werd gedeeld door 12 en maandelijks vergoed, ongeacht of er die maand een wachtdienst was gedraaid of sprake was van een maand zonder wachtdienst, of verlof of ziekte. Deze werkwijze volgde uit de in 2020 reeds vervallen Uitvoeringsregeling bij Wacht- en bereikbaarheidsdiensten (opgesteld onder de Sectorale Arbeidsvoorwaardenregeling Waterschappen (SAW) die tot 1 januari 2020 gold), welke werkwijze tot 2025 steeds is voortgezet. Per april 2024 is het vervallen van de Uitvoeringsregeling bekrachtigd bij DV besluit (directievoorstel).
Op 25 november 2024 heeft Waternet een voorstel voor een nieuwe wachtdienstregeling ter afstemming voorgelegd aan de OR, met beoogde ingangsdatum 1 januari 2025. Eén van de wijzigingen in dat voorstel is betaling van de wachtdiensten op realisatiebasis, en dus achteraf, nadat de wachtdienst is gelopen.
Op 4 december 2024 heeft Waternet de OR geïnformeerd dat de Vereniging Werken voor Waterschappen (verder: VWVW) en de vakbonden het onderscheid tussen lichte en zware wachtdiensten laten vervallen en er één standaard toelage voor wachtdiensten wordt ingevoerd van 10% van het maximum van salarisschaal 9. Bij brief van 23 december 2024 heeft Waternet de OR geïnformeerd over de consequenties van de cao wijziging. In deze brief komt ook de wijze van uitbetaling aan de orde:De belangrijkste aanpassing ziet op de indeling in lichte en zware wachtdiensten: deze komt te vervallen. De toelage voor een week wachtdienst wordt 10% van het maximum van schaal 9. De overige afspraken waaronder het maximaal aantal wachtdiensten per jaar blijft gehandhaafd, alsmede de betaling van de wachtdienstvergoeding op realisatiebasis zoals benoemd in het DV voorstel (nummer 24-301). De definitieve cao tekst moet nog worden vastgesteld. Door invoering van de nieuwe bepalingen zoals die door de sociale partners zijn vastgesteld, wordt de indeling vereenvoudigd (er is geen onderscheid meer) en de hoogte en wijze van de betaling van de wachtdienstvergoeding voor alle wachtdienstgroepen gelijkgetrokken. Waternet dient de wachtdienstregeling per 1 januari 2025 in te richten conform de nieuwe cao bepalingen.
Per brief van 30 december 2024 heeft de OR laten weten gedeeltelijk in te stemmen met het voorgenomen besluit, maar (onder meer) niet in te stemmen met de uitbetaling op realisatiebasis.
Per brief van 17 januari 2025 heeft Waternet zich op het standpunt gesteld dat zij geen instemming behoeft voor de uitbetaling van de wachtdiensten op realisatiebasis, en dat dit onderwerp bovendien inhoudelijk uitputtend in de cao is geregeld, en dat uitbetaling per maand niet meer mogelijk is op basis van de huidige (standaard)cao. De uitbetaling op realisatiebasis wordt door Waternet vanaf 1 januari 2025 uitgevoerd. Het verzoek van de gemachtigde van de OR aan Waternet om zich te onthouden van de in- en uitvoering van de nieuwe regeling is door de gemachtigde van Waternet afgewezen.
Op 18 maart 2025 heeft de OR onderhavig verzoekschrift ingediend.
Op 27 maart 2025 heeft Waternet een brief gestuurd aan de OR met daarin:“Vanwege de juridische procedure waarbij de OR Waternet in rechte betrekt om het instemmingsrecht af te dwingen met betrekking tot de invoering van de maandelijkse betaling van de wachtdienstvergoeding op realisatiebasis, wordt het onderhavige voorstel ter instemming voorgelegd aan de OR. Conform artikel 27 van de WOR.”
Partijen hebben overleg gehad om te bezien of zij in onderling overleg een oplossing konden bereiken, maar zijn daar niet in geslaagd.
3 Het geschil
De OR verzoekt – na wijziging van haar verzoek ter zitting – primair om voor recht te verklaren dat aan de OR een bovenwettelijk instemmingsrecht is gegeven over het besluit tot invoering van de regeling uitbetaling op realisatiebasis, en om Waternet te verbieden uitvoering te (blijven) geven aan de nieuwe regeling omtrent de betaling van de wachtdienstvergoeding op realisatiebasis. Subsidiair verzoekt zij om een verklaring voor recht dat het beluit tot invoering van de regeling uitbetaling op realisatiebasis instemmingsplichtig is, met eveneens een verbod om het beluit uit te voeren. Op basis van de wet is volgens de OR sprake van instemmingsrecht. De nieuwe wachtdienstregeling wijzigt niet alleen de betalingsfrequentie, maar ook de wijze waarop de wachtdienstvergoeding wordt berekend, en daarmee valt het onder een wijziging van het beloningssysteem, hetgeen instemmingsplichtig is als bedoeld in artikel 27 lid 1 sub c Wet op de Ondernemingsraden (WOR). Dit onderdeel is niet uitputtend in de cao geregeld, omdat bij cao alleen de hoogte van de vergoeding is geregeld en niet wordt voorgeschreven hoe de wachtdienst wordt berekend. In de oude regeling ging het om een vast maandelijks bedrag, hetgeen past bij de structurele aard van de diensten. Voorts geeft de oude werkwijze duidelijkheid voor het aanvragen van een hypotheek. In de nieuwe regeling fluctueert de vergoeding, wordt per aantal gelopen uur betaald en wordt tijdens verlof en ziekte niet doorbetaald, omdat de wachtdienst dan niet is gerealiseerd. Door deze wijze van berekening, oftewel het beloningssysteem, gaat de werknemer erop achteruit. Dat valt onder het instemmingsrecht.
Waternet verzet zich tegen toewijzing van het verzoek. Waternet verzoekt, voor het geval het besluit wel instemmingsplichtig is, vervangende toestemming van de kantonrechter om het besluit te nemen. Daartoe stelt Waternet dat het onthouden van de instemming door de OR onredelijk is. De hoogte van de vergoeding wijzigt namelijk niet want die wordt bepaald door de cao. Bij een werkgeversverklaring kan bij een wisselende toeslag een jaaropgave of 3 salarisstroken worden gevoegd ter onderbouwing van de verklaring en werknemers ondervinden daar geen nadeel van. Voorts wordt in geval van ziekte een wachtdienst geruild, net als voorheen. Enig verschil is dat de werknemer nu pas betaald krijgt als hij dan weer een dienst van iemand anders heeft waargenomen. Bij langdurige ziekte wordt wel doorbetaald. Het Individueel Keuze Budget (IKB) wordt berekend op de maandelijkse wachtdienstvergoeding die de medewerker ontvangt, nadat hij de dienst heeft gerealiseerd. Voorts wordt een wachtdienst gepland buiten het verlof van een medewerker, waarbij de medewerker moet ruilen als hij toch verlof wil opnemen. Er is derhalve terecht en net als voorheen geen recht op doorbetaling van de wachtdienstvergoeding tijdens verlof, aldus Waternet.