Zorgwerkgevers hanteren eigen quarantaineregels, personeelstekort leidend

31 augustus 2020

Veel zorginstellingen laten werknemers die in een risicogebied zijn geweest, maar geen klachten vertonen, zonder test en quarantaine aan het werk gaan. Ook als zij in direct contact staan met patiënten. De reden is personeelsgebrek. Deskundigen en vakbonden uiten hiertegen bezwaren, maar van verzet uit ondernemingsraden is vooralsnog niet veel gebleken.

Akkoord

Amsterdam UMC besloot afgelopen week dat zorgverleners niet in quarantaine hoeven zolang zij geen klachten vertonen. Medische zorgverleners die terugkeren uit een risicogebied treden in overleg met hun leidinggevende én met de arbodienst. Als die geen bezwaren zien, gaan ze aan de slag, met inachtneming van de normale voorzorgen. Wie klachten ontwikkelt, ook al zijn die mild, moet zich laten testen en mag niet aan het werk voor de uitslag bekend is.

Hiermee beëindigt het ziekenhuis (een bundeling van AMC en VUmc) een discussie die de afgelopen tijd in het interne overleg heeft gespeeld. Al zegt een voorlichter er wel bij dat de situatie rond corona veranderlijk blijft. De ondernemingsraden van beide locaties zijn volgens hem akkoord gegaan.

Voors en tegens

Voor zover ons bekend vond een deel van de vertegenwoordigers aanvankelijk dat het ziekenhuis zich zou moeten houden aan het dringende advies van het kabinet om mensen na terugkeer uit risicogebied in quarantaine te laten gaan. Er waren ook OR-leden die dat wilden laten afhangen van verplichte tests. Vanwege de kans op een vals resultaat, kort na besmetting, is ook overwogen zo'n test te laten volgen door een quarantaine van vijf dagen. Dat is minder dan de tien dagen die het RIVM aanhoudt, maar personeelsgebrek is voor deze OR-leden een legitieme grond om vijf dagen aan te houden. De meeste besmettingen komen binnen die termijn aan het licht.

De voorlichter die ons het uiteindelijke besluit uitlegde is zelf niet bij het overleg geweest. Wel bevestigt hij dat personeelsgebrek een voorname reden is voor het besluit om quarantaine te laten afhangen van het oordeel van bedrijfsarts en leidinggevende.

Individuele OR-leden staan niet te springen om Inzicht@OR hierover te woord te staan. Eén OR-lid zegt op persoonlijke titel blij te zijn met de ruimte die het besluit aan leidinggevenden geeft, omdat dit ook ruimte is om een werknemer nog even niet op de eigen afdeling aan het werk te zetten.

Veel ruimte

Met deze beslissing voegt Amsterdam UMC een nieuwe variant toe aan de toch al grote verscheidenheid aan beleidslijnen in de zorg. Daar heeft het kabinet ook ruimte voor gegeven in de periode waarin veel ziekenhuizen, ook Amsterdam UMC, dit punt op de overlegagenda hadden staan.

In het algemeen geldt voor werknemers die uit een risicogebied komen een “dringend advies” om in quarantaine te gaan. Minister De Jonge (VWS) denkt na over een minder vrijblijvende regeling. Maar terwijl hij dat doet, is besloten om de zorg meer ruimte te geven. Wie in die sector werkt, en geen klachten vertoont, mag wél zonder quarantaine aan de slag, ook al is dat “alleen bij uitzondering en onder voorwaarden”. Een van die voorwaarden is dat erover wordt overlegd met de GGD of de bedrijfsarts. Deze uitzonderingsbepaling geldt voor de hele zorgsector, dus ook verpleeghuizen, de thuiszorg, huisartsen en verloskundigen. Voor ziekenhuizen bestaat nog extra ruimte. De site van het RIVM volstaat met de formulering dat die hun “eigen regels” vaststellen.

En dat is wat er gebeurt. Inzicht@OR vernam van meerdere kanten dat de diversiteit groot is, maar dat doorwerken zonder tests en quarantaine zeker geen uitzonderlijke situatie is, gebonden aan strenge voorwaarden. Een landelijk overzicht kennen we niet. Ook Lomoz, het platform van 120 ondernemingsraden in de zorg, beschikt daar niet over.

Kwetsbaar

Niet iedereen is het met deze beleidsruimte eens. Wim Schellekens was vroeger verbonden aan de Inspectie Gezondheidszorg en nu lid van het RedTeam, een gezelschap deskundigen dat de politiek van gevraagd en ongevraagd advies voorziet. Hij liet de afgelopen tijd een stroom waarschuwingen horen tegen de vrijblijvendheid die toch al rond quarantaines bestaat. Het feit dat de zorg extra ruimte is gegeven, sterkt hem daarin. Quarantaine, zo stelt hij, is nodig om te zorgen dat je geen anderen besmet, ook niet in de fase waarin je zelf nog geen symptomen vertoont. Als je in de zorg werkt, zijn die anderen vaak extra kwetsbaar.

Ook andere kenners van de sector waarschuwen. Niet alleen tegen het achterwege laten van quarantaines als standaardmaatregel na terugkeer uit risicogebied, maar ook tegen het achterwege laten van een mondkapjesplicht voor zorgpersoneel. RIVM-adviezen daarover, zeggen zij, stemmen niet overeen met aanbevelingen van de wereldgezondheidsorganisatie WHO en het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).

“Straks groter probleem”

Er is ook verzet vanuit vakbonden, maar dan vooral als het om personeel van verpleeghuizen gaat. Aaldert Mellema van CNV Zorg & Welzijn zei tegen Een Vandaag dat zijn bond veel signalen krijgt over verpleegkundigen die onder druk worden gezet om niet quarantaine te gaan en zich daar “niet senang” bij voelen. Mellema vindt personeelstekort geen geldige reden. “De krapte in de zorg is een permanent gegeven. Als je dat als werkgever als excuus gaat gebruiken ben je verkeerd bezig. Want als hierdoor bewoners of patiënten besmet worden, heb je een veel groter probleem.”

Redactie Inzicht 31-08-2020