Werknemers Tata Steel en milieubeweging zetten overheid onder druk

07 juni 2021

Het plan dat de FNV in nauwe samenwerking met COR-leden van Tata Steel Nederland heeft opgesteld om CO2-uitstoot versneld te verminderen, heeft veel weerklank gekregen. Het recentste blijk daarvan is een brief van milieuorganisaties aan de minister van EZ. Op donderdag 10 juni vindt overleg plaats op het Binnenhof.

CO2 bij bron aanpakken

Greenpeace, de Jonge KlimaatBeweging, Milieudefensie, Natuur&Milieu en Urgenda stuurden demissionair minister Blok en staatssecretaris Yeşilgöz op 1 juni een brief waarin ze zich uitspreken voor een versnelde reductie van CO2 bij de productie van staal door Tata Steel Nederland (TSN). Dat kan door directe invoering van een nieuwe productietechnologie waar geen CO2 bij vrijkomt. Ondergrondse opslag van CO2 is dan niet nodig. Een groot manco van die aanpak is dat de overlast voor omwonenden blijft bestaan.

Rol overheid

De brief maakt zichtbaar dat er een coalitie mogelijk is tussen de milieubeweging en de omwonenden van TSN enerzijds, en de werknemers van dat bedrijf anderzijds (die zelf natuurlijk ook vaak omwonenden zijn). Terwijl sommigen geen toekomst meer zien voor staalproductie in Nederland, zien de FNV-afdeling en de COR die wel, mits er snel duurzamer geproduceerd wordt.

De overheid heeft hierin een belangrijke rol, want TSN kan de kosten niet alleen dragen, zeker niet nu het moederconcern zich wil terugtrekken en aspirant koper SSAB is teruggeschokken voor de benodigde investeringen. Nu zijn er subsidieregelingen voor industriële bedrijven die aan CO2-reductie willen doen, maar hoewel de voorwaarden alternatieven niet echt uitsluiten, zijn ze wel toegesneden op een strategie waarbij ondergrondse opslag tot 2030 leidend blijft. Zowel de milieubeweging als FNV en COR willen dat daarnaar gekeken wordt. Want de huidige voorwaarden maken ondergrondse opslag wel subsidiabel en ontmoedigen daardoor reductie bij de bron.

Verwelkomd

De FNV presenteerde onlangs een eigen plan dat in veel opzichten aansluit op de wensen van de milieuorganisaties. Dat deed de bond op 14 mei, zes weken nadat de directie van TSN een plan indiende dat op de bestaande subsidievoorwaarden is afgestemd. In dat plan wordt de uitstoot van CO2 pas in 2050 echt beëindigd. De directie heeft het FNV-alternatief direct verwelkomd als een waardevolle bijdrage.

Op 24 mei vond een overlegvergadering plaats waarin ze bevestigde dat de COR om meerdere redenen (structuur werkgelegenheid, investeringen in belangrijke technologische voorzieningen, milieu) adviesrecht heeft over plannen en studies die nu uitgewerkt gaan worden. Een daarvan is een studie naar de haalbaarheid van het FNV-plan. Er zijn nog technische haken en ogen, maar toch: ‘Het is niet zozeer onze directie die we moeten overtuigen als wel de politiek’, beaamt COR-voorzitter Cinta Groos.

Rolverdeling

Hoewel er bij TSN nauwe banden bestaan tussen de medezeggenschap en de FNV-ledengroep, is er bewust voor gekozen om het plan onder de vlag van de FNV naar buiten te brengen. Hiervan werd meer maatschappelijke impact verwacht, en dat is volgens Groos ook bewaarheid. Bovendien doet het ook gewoon recht aan de manier waarop het tot stand kwam. De FNV-bedrijfsledengroep beschikt over een actieve werkgroep Duurzaamheid. Wel heeft de COR bij het opstellen van het plan intensief gebruik gemaakt van zijn informatierechten. Dat doet de raad al jaren, in het kader van allerlei strategiediscussies.

Impact

Groos zegt dat ze beslist kan merken dat de directie het werknemersplan al heel serieus meeneemt. ‘Als je me hier een jaar geleden over had benaderd, had ik gezegd dat ze uitsluitend bezig waren met ondergrondse opslag.’

Momenteel heeft de COR veel contacten met politici, milieuorganisaties en organisaties van omwonenden. Organisaties als Milieudefensie en Urgenda stellen zich volgens Groos ‘heel realistisch’ op. De COR-voorzitter denkt dat het bedrijf met verschillende maatregelen (zoals het overkappen van de plek waar grafiet in de atmosfeer kwam, en het plaatsen van filters op andere plekken) al goede stappen heeft gezet om overlast aan te pakken. Het FNV-plan heeft het begrip en de acceptatie volgens haar verder doen toenemen.

Na de geruchtmakende rechterlijke uitspraak over de tekortschietende CO2-reductie bij Shell heeft Milieudefensie te kennen gegeven direct met Tata Steel Nederland te willen praten. Dat is inmiddels ook gaande. Volgens Groos liepen er al enige tijd constructieve gesprekken met milieuorganisaties.

Redactie Inzicht 7-6-2021