OR Centric onderzoekt (opnieuw) gerechtelijke stappen tegen eigenaar

04 juli 2022

De OR van het ict-bedrijf Centric bekijkt de mogelijkheden voor een juridische procedure tegen eigenaar Gerard Sanderink. Diens gedrag leidde enkele weken geleden tot het aftreden van de drie uitvoerende bestuurders in de directie. De OR onderzoekt de mogelijkheid van aangifte wegens fraude.

Bom gebarsten

Dit bericht het Financieele Dagblad. De krant volgt de gedragingen van Sanderink, die onder meer ook bouwbedrijf Strukton en ingenieursbureau Antea bezit, al jaren. Dat gedrag leidde er al eerder toe dat De Nederlandsche Bank, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Bank Nederlandse Gemeenten er met succes op aandrongen dat Sanderink zich als bestuurder van Centric terugtrok.

De directie van Centric was de afgelopen jaren geen toonbeeld van stabiliteit, maar leek tot voor kort wel normaal te kunnen functioneren. Daarin kwam begin juni verandering toen de drie uitvoerende directieleden (Centric heeft geen Raad van Commissarissen maar een zogeheten ‘one tier board’) opstapten omdat ze niet langer verantwoordelijk wilden zijn voor de gevolgen van Sanderinks gedrag. Inzicht in de OR krijgt al drie weken geen reactie op verzoeken om contact hierover met OR-voorzitter René Elfrink.

‘Misbruik van recht’

Tot 2019 stond Sanderink bekend als een man die met visie en vernuft een zakelijk imperium opbouwde met € 3 miljard omzet en 14.000 medewerkers wereldwijd. Maar sinds hij een relatie aanknoopte met de omstreden ‘cyberexpert’ Rian van Rijbroek heeft hij volgens veel mensen een verandering ondergaan. Zo is Sanderink zijn ex-vriendin Brigitte van Egten buitengewoon hardnekkig gaan achtervolgen met aantijgingen en procedures. Recent legde hij beslag op Van Egtens rekeningen, naar eigen zeggen omdat zij fraudeerde. Voor dat persoonlijke doel maakte hij gebruik van Centric. Het FD berichtte dat hij hierbij medewerking kreeg van niet-uitvoerende bestuurders die zijn vertrouwelingen zijn.

Die beslaglegging bleek een misstap: de rechter sprak van ‘misbruik van recht’ door Sanderink en Centric. De uitvoerende directieleden Johan Taams (CEO), Patrick Rosengarten (CFO) en Bart Fehmers (COO) voelden zich misleid en in hun hemd gezet. Ze hadden de Ondernemingskamer het liefst om een onderzoek naar wanbeleid gevraagd. Maar volgens het FD hielden Sanderinks vertrouwelingen in de directie zo’n enquêteverzoek tegen, waarop de drie aftraden. Ze wilden na de rechterlijke tik op de vingers geen verdere verantwoordelijkheid meer dragen.

Zorgen over continuïteit

Nu blijkt dat het personeel van Centric zich grote zorgen maakt over de gevolgen die de voortdurende ophef voor het bedrijf kan krijgen. Centric bedient veel belangrijke klanten, waaronder gemeenten en provincies. Het gaat om relaties die niet zomaar worden opgezegd, maar een bedrijf dat misbruik maakt van recht lijkt niet de meeste geschikte partner om persoonsgegevens van burgers aan toe te vertrouwen.

Een andere zorg is dat waardevolle collega’s zouden kunnen weglopen, met name in de periode na de komende zomervakantie, traditioneel toch al een tijd waarin veel ict’ers van baan wisselen. Volgens het FD blijkt uit jaarverslagen dat Centric sinds 2019, toen de onrust begon, achthonderd medewerkers verloor.

Afgeblazen

Het is niet zo dat de OR van Centric de grillen van Sanderink de afgelopen drie jaar voor lief heeft genomen. Tubantia-verslaggeefster Angelique Kunst schrijft in haar zeer recent verschenen boek ‘Er is er hier maar één de baas’ dat de OR de zorgelijke ontwikkelingen meerdere keren heeft besproken, ook met de voormalige ‘non-executive’ bestuurder Guust Sturm. Volgens Kunst heeft die toen laten doorschemeren dat de OR eens de mogelijkheid moest onderzoeken van een procedure bij de Ondernemingskamer in Amsterdam. Een advocatenkantoor zou daarna tegen de OR gezegd hebben dat de kans van slagen gering was omdat Sanderink niet zelf bestuurder was, maar alleen eigenaar.

De OR van Centric nam, nog steeds volgens Kunst, daarna contact op met de ondernemingsraden van Strukton en Antea, maar toen die lauw reageerden besloot de raad om verdere ontwikkelingen af te wachten. Sanderink deed immers ook dingen goed. Zo voerde hij een reorganisatie door waar de werkvloer op zat te wachten.

Juridisch novum

Op 28 juni berichtte het FD dat bezorgde medewerkers er nu bij de OR op aandringen om aangifte te doen tegen Sanderink, omdat hij frauduleus zou hebben gehandeld toen hij rechtshandelingen tegen zijn ex pleegde namens Centric, maar buiten de uitvoerende directieleden om. De OR antwoordde hierop dat hij ook ‘erg ontdaan’ is over de ontwikkelingen, en dat hij zich beraadt op juridische mogelijkheden.

Juridisch zou een strafrechtelijke aangifte van een OR namens het personeel een novum zijn. Inzicht-medewerker dr. Robbert van het Kaar kent in elk geval geen ander voorbeeld. Dat ondernemingsraden procesbevoegdheid hebben, is volgens hem in het vennootschapsrecht nu wel algemeen aanvaard, maar een beroep op het strafrecht, namens het personeel, is weer iets anders. ‘Het Openbaar Ministerie moet aan zo’n aangifte meewerken maar dat heeft hier nul komma nul ervaring mee. Mijn persoonlijke inschatting is: forget it.’

Van het Kaar voegt hier een kanttekening aan toe over het juridische advies dat de OR van Centric kennelijk eerder heeft gekregen. ‘Een enquêteprocedure hoeft niet alleen te draaien om onderzoek naar het doen en laten van beleidsbepalers als bestuurders of commissarissen. In 2013 is het enquêterecht zodanig aangepast dat zo’n onderzoek ook kan draaien om degenen die de algemene gang van zaken bepalen, zoals aandeelhouders of een grootaandeelhouder. Het echte punt is natuurlijk dat een OR de wettelijke bevoegdheid mist om een enquêteprocedure te starten.’

Kans nog niet verkeken

Volgens Van het Kaar en andere juristen is de kans op een onderzoek naar wanbeleid echter nog niet verkeken, ook niet nu de afgetreden directeuren daarvan hebben afgezien. Het initiatief tot zo’n procedure kan ook genomen worden door de advocaat-generaal van de Ondernemingskamer zelf, en wel op grond van een breder maatschappelijk belang. Bij Centric werken 3.700 mensen en het bedrijf beheert persoonsgegevens van miljoenen Nederlanders.

Het zou een uitzonderlijke stap zijn als de advocaat-generaal van de Ondernemingskamer dat zou doen, maar er gaan wel vaker stemmen op dat dit meer zou moeten gebeuren. Een daarvan is de stem van het Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Hij heeft de ministers Yesilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) en Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) schriftelijk gevraagd of zij de advocaat-generaal willen laten weten dat zij zo’n stap steunen. Het antwoord is nog niet bekend.

Op oude voet verder

De kans dat de Ondernemingskamer zelf actie onderneemt en Sanderink misschien wel tijdelijk buitenspel zet, zou volgens velen zo’n nachtmerrie voor hem moeten zijn dat hij het zover niet laat komen. Vooralsnog is daarvan echter niets te merken. Hij heeft naar verluidt alweer een eigen vertrouweling tot CEO van Centric benoemd, zonder de OR om advies te vragen.

Vakbonden aan de zijlijn?

Vakbonden hebben anders dan ondernemingsraden wel het wettelijke recht om een onderzoek naar wanbeleid aan te vragen. De reden om ondernemingsraden ervan uit te sluiten was de angst dat er lichtvaardig gebruik van zou worden gemaakt. Al jaren geleden noemde de voormalige Ondernemingskamer-president Huub Willems deze angst flauwekul.

Vakbonden maken van dit recht heel weinig gebruik. In dit geval geldt ook nog dat Sanderink ze altijd zoveel mogelijk buiten de deur heeft gehouden. Volgens Kunst regelt hij alles met zijn ondernemingsraden.

Ondernemingsraden kunnen het enquêterecht wel krijgen van hun eigen bestuurders, ook al zijn voorbeelden daarvan op de vingers van een hand te tellen. Kunst vermeldt in haar boek niet of er in het contact tussen de OR van Centric en Sturm over gesproken is. Haar weergave van de gedachtewisseling doet vermoeden dat die mogelijkheid niet bij ze bekend was.

Voor meer achtergrond:

Benoeming en ontslag WOR-bestuurder spiralbound

Ondernemingsraad en achterban spiralbound

Redactie Inzicht 04-07-2022