Oud-vakbondsman zit achter "labbekakkerige" ondernemingsraden aan

26 augustus 2019

Veertien keer deed het Gezelschap van Gildehuizen een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) om gegevens te achterhalen over integriteitsbeleid bij de overheid. Dat aantal gaat oplopen tot vierhonderd, zegt oud-vakbondsman Han Westerhof. Zijn achterliggende doel: ondernemingsraden in actie krijgen.

Westerhof gebruikte de WOB al bij de Nationale Politie en bij de provincies. Gemeenten gaan volgen. "De wantoestanden rond de voormalige COR van de Nationale Politie zijn wel aangepakt", zegt hij, "maar de manier waarop blijft geheim. Daarom wil ik de jaarverslagen over de betreffende jaren zien." Het recente opstappen van politiecoach Boers, die veel opzien baarde met zijn aanklacht tegen de organisatiecultuur, was eveneens reden voor een WOB-verzoek. Westerhof schreef korpschef Akerboom dat die moet onderzoeken of de nieuwe COR wel optreedt tegen discriminatie. Als het antwoord negatief is, overweegt hij aangifte tegen de COR wegens plichtsverzuim.

In de vorige editie van Inzicht@OR verklaarde COR-voorzitter Rob den Besten dat de COR zich al jaren inspant voor een cultuurverandering, maar dat het niet zo kan zijn dat deze verantwoordelijkheid bij de medezeggenschap ligt. Die ligt bij de leiding.

Provincies

De afgelopen maanden kregen ook alle twaalf provincies een WOB-verzoek van het Gezelschap van Gildehuizen. Westerhof wilde weten of ze werk maken van de sinds vorig jaar bestaande verplichting om een integriteitsverslag op te stellen en dat te bespreken met de OR. Aanleidingen waren er de afgelopen tijd genoeg, vindt hij. Hij verwijst onder andere naar recente commotie om aanbestedingen. Maar ook Ton Hooijmaijers komt ter sprake, de voormalige gedeputeerde van Noord-Holland die is veroordeeld voor omkoping, witwassen en valsheid in geschrifte.

De oogst tot nu toe sterkt Westerhof in zijn streven. Alleen Noord-Holland doet het in zijn ogen goed, Zuid-Holland en Drenthe in mindere mate ook wel, al moeten intenties wel nog in daden worden omgezet. De rest laat het afweten. "Limburg wilde helemaal niet antwoorden, omdat het WOB-verzoek via de mail was gedaan. Ik ga het desnoods persoonlijk bezorgen. In morse, als het moet." Sommige provincies meldden dat zich geen misstanden op het gebied van integriteit voordoen. Westerhof gelooft daar niets van. "Die doen zich overal voor."

In actie komen

Westerhofs doel is om ondernemingsraden zo ver te krijgen dat ze in actie komen bij zulke belangrijke onderwerpen als integriteitsbeleid. "Die moeten zich ervan bewust worden dat het geld dat de overheid uitgeeft van ons allemaal is. Dat zijn ze vaak vergeten, heb ik gemerkt bij het geven van OR-trainingen. Het is niet OR-vriendelijk wat ik nu ga zeggen, maar in 70 procent van de gevallen zijn ze labbekakkerig. Veel OR-leden bij de overheid zitten daar maar vrijgesteld te wezen en doen hier niets aan. Ze verschuilen zich ook achter het Georganiseerd Overleg, die zal het wel oplossen." En vakbonden vinden dat prima, zegt hij even later, want die willen liever geen concurrentie als het erom gaat wie werknemers vertegenwoordigt.

Het onderwerp integriteit is voor Westerhof vooral het afgelopen half jaar gaan leven. Maar hij wil via WOB-verzoeken ook aan de weet komen hoe het zit met de naleving van de WOR-artikelen 2 (verplichting tot instelling van een OR), 24 (geregeld overleg over de algemene gang van zaken) en 28 (de OR moet de naleving van geldende voorschriften bevorderen op gebieden als arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden, discriminatiebestrijding en milieuzorg).

Vakbond van ondernemingsraden

Het Gezelschap van Gildehuizen zet de WOB niet alleen in bij OR-zaken. In 2016 was de organisatie in het nieuws omdat ze alleen al bij het ministerie van SZW 2282 WOB-verzoeken had ingediend. Die gingen over de toepassing van de Europese subsidieregeling ESF. Maar ondernemingsraden zijn voor Westerhof wel een kerndoelgroep: zijn organisatie profileert zich namelijk als vakbond van ondernemingsraden. Zij kunnen voor een luttel bedrag lid worden en openen daarmee de mogelijkheid dat het Gezelschap van Gildehuizen namens hen een CAO afsluit. Daarmee onttrekken ze zich aan de WOR-bepaling dat het instemmingsrecht van een OR ophoudt bij zaken die al inhoudelijk in een CAO geregeld zijn. Driehonderd ondernemingsraden hebben zich tot nu toe aangesloten, zegt Westerhof. Bij een aantal bedrijven sluit het Gezelschap van Gildehuizen een CAO af, vervolgt hij, en voor de OR van Staples ondertekende het een sociaal plan. OR-voorzitter Jan Paul de Frankrijker bevestigt dat laatste. "Het liefst sloten we ook onze eigen CAO af", zegt hij erbij.

OR representatiever

In een vorig leven werkte Westerhof voor de FNV, waar hij onder andere verantwoordelijk was voor banken en het uitzendwezen. "Sectoren waar de organisatiegraad erg laag is - misschien vier procent, als je gepensioneerden niet meetelt. Best raar natuurlijk dat vakbonden ook in zulke sectoren alles bepalen. Ondernemingsraden vertegenwoordigen àlle werknemers. En via het Gezelschap van Gildehuizen hebben ze de mogelijkheid om zelf op te treden als CAO-partij."

Voor de volledigheid: het vertrek van Westerhof bij de FNV is niet in der minne verlopen. Zijn eigen lezing daarover is dat hij bezwaar maakte tegen de manier waarop de vakbond met BTW-afdrachten omging. "Daar fraudeerden ze mee. Ze hebben me ontslagen."

Redactie Inzicht, 26-08-2019