Rechter moet zeggen of gesnuffel in mails ambtenaren Maastricht te ver ging

26 augustus 2019

Kort geleden stonden de gemeente Maastricht en zijn OR opnieuw voor de rechter. De OR wil weten of de manier waarop de gemeente heeft geprobeerd een lek op te sporen, wel door de beugel kan. De uitspraak is over drie weken.

De affaire speelde vooral vorig jaar en eindigde begin dit jaar in een raadsdebat waar het College van burgemeester en wethouders de opdracht kreeg om de relatie met de eigen werknemers weer te normaliseren.

Snuffelende detectives

Dat is niet makkelijk, want er is veel gebeurd. De oprichting van een gemeenschappelijk dienstencentrum SSC-ZL riep onder ambtenaren zoveel verzet op, dat in een vergadering werd geopperd om te kijken of dwarsliggers konden worden aangepakt. Conceptnotulen met die opmerking (in de definitieve versie stond ze niet meer) gingen de ronde doen en gemeentesecretaris Piet Buijtels zette alles op alles om uit te vinden wie daarvoor verantwoordelijk was. Detectives van Hoffmann Bedrijfsrecherche verhoorden een aantal werknemers en doorzochten het e-mailverkeer van 41 ambtenaren, onder wie 15 OR-leden, zonder dat de betrokkenen dat wisten.

Bescherming nodig

De OR wil nu weten of dat doorzoeken van e-mails wel rechtmatig was. Namens de OR betwistte mr. Loe Sprengers dat de betreffende notulen vertrouwelijk waren voor OR-leden: de OR kreeg ze altijd. Verder stelde hij dat OR-leden, om hun werk als vertegenwoordigers te kunnen doen, enige bescherming nodig hebben. Ze moeten informatie vertrouwelijk kunnen uitwisselen en aan vrije nieuwsgaring binnen het stadhuis kunnen doen. De landsadvocaat, zo voerde hij aan, heeft dat wél ingezien; het is de reden geweest waarom de gemeente uiteindelijk bakzeil haalde. Hij vond dat de gemeente zich beter zorgen had kunnen maken om de boodschap, in plaats van achter de boodschapper aan te gaan. Verder wees hij op een afspraak uit 2017 die behelst dat in extreme gevallen mails van de ondernemingsraad kunnen worden ingezien, mits de voorzitter daarover is geïnformeerd. Dat is hier niet gebeurd.

Die voorzitter zelf, Helga Krapels, zei ter zitting: "Als dit alles maar kan, hoe kun je dan het vertrouwen terugkrijgen?"

"OR-werk niet geschaad"

De advocaat van de gemeente zette daar een aantal argumenten tegenover. De gemeente stond in haar recht toen ze wilde uitvinden wie het lek was, want de inhoud van de conceptnotulen lag gevoelig en er was de mogelijkheid van schade. Ze hoefde OR-leden daarbij niet anders te behandelen dan andere werknemers. De afspraak uit 2017, die vereist dat de OR-voorzitter wordt ingelicht over onderzoek van mails, was van toepassing op een onvergelijkbare kwestie. De gemeente ziet niet in dat door het onderzoek het OR-werk is geschonden of in gevaar is gekomen.

Zorgen

In een toelichting aan Inzicht@OR zegt Krapels dat de affaire er al toe heeft geleid dat nieuwe OR-verkiezingen zijn uitgesteld. Ze zouden hebben moeten plaatsvinden in juni, maar dat wordt november. De OR maakt zich zorgen over de vraag of er wel genoeg kandidaten gevonden kunnen worden. Daarom doet hij, onder meer via deze rechtszaak, zijn best om het goed te regelen voor de toekomstige OR, vooral op het punt van communicatie met de achterban. "Niemand zit te wachten op een onveilige werksfeer."

Krapels deelt mee dat er ook nog een procedure loopt bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Die is aangespannen door vakbonden.

Redactie Inzicht, 26-08-2019