COR Tata Steel vindt ontslag bestuurder krankzinnig; Britten uit EOR

25 mei 2020

Na de eerste woedende reacties op het vertrek van directeur Theo Henrar laat de COR van Tata Steel Nederland minder van zich horen. Het kan betekenen dat een uitweg uit de crisis nog mogelijk wordt geacht. Het zou verklaren waarom een escalatie van acties tot nu toe achterwege bleef, na aanvankelijke schoten voor de boeg. Ondertussen is de EOR ontploft.

Voortekenen

Dat Henrar een heel andere positie innam dan de baas van Tata Steel Europe (TSE), Henrik Adam, was allang bekend. Henrar is net als de COR en de vakbonden een verklaard tegenstander van het leegeten van het Nederlandse bedrijf ten behoeve van Britse onderdelen. Hij heeft op eigen houtje een werkgelegenheidsgarantie afgegeven die tot oktober volgend jaar doorloopt. En toen TSE met een reorganisatieplan kwam dat in Nederland zo'n 1.250 arbeidsplaatsen zou gaan kosten, verzekerde hij dat de garantie wat hem betrof gewoon overeind bleef staan. Daarna zette Adam onderdelen van het Nederlandse bedrijf in de verkoop, achter Henrars rug om.

Toch lijkt het erop dat Henrars vertrek zelfs de Nederlandse raad van commissarissen heeft verrast. In een verklaring zei de raad dat hij er pas op het laatste moment van hoorde en toen met klem heeft gevraagd om ervan af te zien. Uit alles blijkt dat de COR en de Europese ondernemingsraad helemaal nergens in zijn gekend.

’Niet meer in staat tot zorgvuldigheid’

Direct na het bekend worden van het nieuws gaf de COR een verklaring af waarin het besluit in bedekte termen als krankzinnig wordt afgedaan: “Dat dit besluit vandaag wordt genomen, met een wereldwijde coronacrisis en enorme problemen bij Tata Steel UK, geeft aan dat de leiding van Tata Steel niet meer in staat is zorgvuldige besluiten te nemen.” De COR riep het directiecomité van TSE op “om plaats te maken voor een team dat kan nadenken zonder hulp van externe deskundigen en de problemen echt gaat oplossen.” Volgens de COR is het bedrijf de afgelopen jaren al miljarden aan het Britse onderdeel kwijtgeraakt zonder dat er aan dat onderdeel iets verbeterd is.

Na dat persbericht liet COR-voorzitter Frits van Wieringen nog aan allerlei media weten dat de medezeggenschap erop staat om te adviseren over de benoeming van een opvolger, omdat hij beslist geen “marionet” wil.

Scheuring in EOR

Britse vakbonden zien in de verklaring van de Nederlandse COR een teken dat die definitief is gezwicht voor eng nationalisme. Alle Britse vertegenwoordigers hebben zich daarom teruggetrokken uit de Europese ondernemingsraad. Van Wieringen, die ook de EOR voorzit, zei in een reactie dat de Nederlandse COR zich altijd “correct” naar de Britse collega’s heeft gedragen, maar dat je dingen wel moet benoemen zoals ze zijn. Hij blijft erbij dat de wortels van de problemen in het Verenigd Koninkrijk zitten.

“Weeffout in de wet”

Jacques Schraven, die tot 2017 president-commissaris van Tata Steel Nederland was en veel waardering van de COR genoot, heeft via de Volkskrant laten weten dat hij niet snapt welk belang er met het vertrek van Henrar gediend is. Op de vraag waarom de Nederlandse RvC het dan niet heeft geblokkeerd, antwoordde hij: “Dat is een prerogatief van de grootaandeelhouder: het ontslaan en benoemen van de topman. Naar mijn mening is het een weeffout in de wet. Commissarissen van grote Nederlandse dochtervennootschappen zouden hierin een grotere bevoegdheid moeten hebben.” Volgens Schraven was het de eigenaren een doorn in het oog dat de Nederlandse Structuurwet Henrar ruimte bood om de wil van het concern te trotseren. Uit zijn antwoord blijkt dat hij die ruimte persoonlijk juist niet groot genoeg vindt. En dat wil iets zeggen, uit de mond van iemand die prominente rollen vervulde bij onder meer Shell, VNO-NCW en Tata.

Geen zetbazen

De COR memoreert in zijn verklaring dat Henrar niet de eerste TSN-directievoorzitter is die wordt ontslagen terwijl hij “binnen het Nederlandse governancemodel” functioneerde. De raad heeft het belang van dat model, waarin commissarissen en bestuurders van Nederlandse vennootschappen zich niet als zetbazen van concerns mogen gedragen, altijd op waarde geschat en het ook weten te gebruiken. Dat ondervond ook de vorige eigenaar, Corus, toen die een divisie wilde verkopen maar door de Nederlandse rechter (de Ondernemingskamer) werd teruggefloten. COR en RvC stonden in die affaire zij aan zij.

FNV-bestuurder Roel Berghuis en anderen zien een parallel met de positie die KLM-topman Pieter Elbers binnen de holding Air France/KLM inneemt. Ook hij en zijn RvC ontlenen speelruimte aan de Nederlandse Structuurwet. Zowel Henrar als Elbers proberen, zoals Berghuis het noemt, te voorkomen dat hun bedrijf door de buitenlandse moeder als melkkoe wordt gebruikt.

Die moedermaatschappijen proberen op hun beurt om hun invloed zo groot te maken als de huidige Nederlandse wet toelaat. Elbers’ baas Ben Smith nam om die reden persoonlijk zitting in de RvC van dochter KLM, omdat hij niet te spreken was over de effectiviteit van de Air France-mensen die daar al in zaten. Naar het schijnt zijn zij best tevreden over hoe het in Nederland gaat, maar Smith wil meer gezeglijkheid. Bij Tata Steel was het Henrik Adam die op 30 september 2019 persoonlijk zitting nam in de RvC van zijn Nederlandse dochter.

Stilte voor de storm?

Naast de juridische kant van de zaak is er natuurlijk ook de sociale. Werknemers van Tata Steel Nederland hebben alle reden voor zorg. Het valt daarom op dat ze het tot nu toe bij een paar schoten voor de boeg hebben gelaten: een claxonactie voor het directiegebouw, plus korte werkonderbrekingen bij een paar (vitale) onderdelen. Vakbondsmensen zeggen dat het spontane acties waren. Misschien is dat zo, misschien mag het in het geval van Tata Steel Nederland met een korreltje zout worden genomen.

Bij die acties is het, als we dit schrijven, gebleven. Ook de medezeggenschap, die bij dit bedrijf nauw met vakbonden samenwerkt, liet de afgelopen week minder van zich horen. Dat de werknemersvertegenwoordigers stilzitten, mag gevoeglijk worden uitgesloten. Daarom ligt het voor de hand om te denken aan het spreekwoordelijke overleg achter de schermen.

Al voor het ontslag van Henrar berichtte de Volkskrant op basis van interne bronnen dat de fusie waaruit Tata Steel Europe ontstond, op springen staat. De coronacrisis zou als katalysator dienen, omdat zowel Nederland als Groot-Brittannië geen overheidssteun willen verlenen als de kans bestaat dat hun geld aan de andere kant van het Kanaal belandt. Het doorgaans uitstekend geïnformeerde Financieele Dagblad meldde afgelopen zaterdag eveneens dat de zaak op scherp staat.

COR-voorzitter Frits van Wieringen onthoudt zich tegenover Inzicht@OR van commentaar en laat het bij een waarschuwing tegen voorbarige conclusies.

Redactie Inzicht 25-05-2020